** نقدی بر فیلم قطار 3:10 به یوما **

چه بخواهیم چه نخواهیم این فیلم یکی از آثار مطرح امسال است.

" 3:10 به یوما " بازسازی وسترن کلاسیک سال 1975 دلمر دیوز که بعد از 50 سال و بر اساس داستانی از المور لیونارد از حدود 3 ماه پیش روی پرده رفته است , از آن دست فیلمهایی است که میتوانید آن را دوست داشته باشید یا نداشته باشید , اما به عنوان یک علاقمند به هنر سینما نمی توانید نادیده اش بگیرید.
فیلم جیمز منگولد از دو دیدگاه کاملا متفاوت ارائه شده که اگر فیلم را دیده باشید لابد با یکی از انها موافق هستید.
ژانر وسترن از دهه 80 مرده بود .نگاهی به فهرست بهترین وسترن های تاریخ در imdb.com نشان میدهد که در بین 50 عنوان برتر , حتی یک فیلم در دهه 80 ساخته نشده است.
دهه 90 زمان تجدید نظر طلبی در اکثر ژانر های بود که این موضوع شامل ژانر وسترن هم شد.
کوین کاستنر در سال 1990 " با گرگها میرقصد " را ساخت و با فروش بالای فیلم و جوائز متعددی که کسب کرد , جان تازه ای در کالبد بی جان وسترن دمید.
هر چند دهه 90 از لحاظ کمیت زیاد پربار نبود , اما " نابخشوده " (1992) و " ستاره تنها " (1996) نشان دادند که وسترن های این دهه از لحاظ کیفیت فاصله زیادی از آثار دهه 50 و 60 ندارند.
نکته این بود که این وسترنهای تجدید نظر طلبانه , داستانها و قهرمان هایی کاملا متفاوت از پیشینیان داشتند و زمانه جدید , نگاهی جدید و متفاوت به این فیلمها آورده بود.
کاستنر و مواجهه اش با سرخ پوست ها هیچ شباهتی به آنچه پیشتر نمایش داده میشد نداشت و ایستوود که اتفاقا چند دهه قبل خود یکی از شمایل های وسترن بود , در سن پیری گاوچرانی شده بود که دنیا و نگاهش هیچ ارتباطی به شمایل های پیشین نداشت.

اما پس از یک دهه توفیق وسترن های تجدید نظر طلبانه دهه 90 حالا به نظر میرسد که وسترن قرن بیست و یکم در راه بازگشت به ریشه هایشان هستند.
سال 2007 هم با دو وسترن تحسین شده , نشانه جدی بودن این موج رجعت به ریشه هاست. " قتل جسی جیمز به دست رابرت فورد بزدل " بسیار مورد توجه قرار گرفت و " قطا ر 3:10 به یوما " علاوه بر موفقیت در گیشه , آنقدر تحسین شده که بعید نیست خاطره " با گرگها میرقصد " و " نابخشوده " را در مراسم اسکار تکرار کند. این فیلم به سه طریق متفاوت به وسترن های کلاسیک ادای دین میکند.
نخست اینکه فیلم بر اساس داستان کوتاهی به همین نام و به قلم المور لیونارد ساخته شده است. لیونارد در سالهای اول نویسندگی اش داستان های وسترن مینوشت و بعد ها به نوشتن آثار جنایی رو آورد که دستمایه فیلمهایی مثل " جکی براوون " و " خارج از دید " قرار گرفت.
از طرف دیگر بر اساس این داستان لیونارد در سال 1957 فیلم تحسین شده یی به کارگردانی دلمر دیوز ساخته شده بود و منگولد بدین ترتیب ادای دینی به دوران اوج سینمای وسترن کرده است.
مسئله دیگر اینکه فیلم در ساختار , فضاسازی و شخصیت پردازی و دکورها و گفت وگو ها و حتی در موسیقی , چیزی جز وسترن خالص و کلاسیک نیست.
در" قطا ر 3:10 به یوما " شخصیت های کلاسیک وسترن وجود دارند و تقریبا هیچ مردی در ذات خود خوب نیست. حتی کسی که دست به عملی شرافتمندانه میزند , به راحتی ممکن است از تصمیمش برگردد و حتی اگر بر سر آن بماند هم معلوم خواهد شد که انگیزه شرافتمندانه یی برای کارش ندارد.
اساس رویا رویی یک مرد با سردسته راهزنان خطرناک , مبنایی جز نیاز او به پول ندارد و همین موضوع باعث شده که داستان و شخصیت ها باور پذیر شوند.
حتی در جایی که دن ایوانز پیشنهاد رشوه بن وید را رد میکند , علتش شرافت نیست و فقط به این خاطر است که میداند همه این موضوع را خواهند فهمید و او بدنام و بی آبرو خواهد شد.

با این وجود دو شخصیت اصلی فیلم با طی کردن مسیر مشترکشان به تحول هم میرسند که این هم یکی از مایه های محبوب در ژانر وسترن است.
دن ایوانز در ابتدا تنها به فکر پرداخت بدهکاری مزرعه اش است و در نهایت در اثر صحبت های بن وید , بهبود ذهنیتی که پسر و همسرش از او میخواهند را در اولویت قرار میدهد و حتی جانش را در این راه میدهد .
بن وید هم که به عنوان یک جانی بی رحم معرفی شده , با زندانبانش همدردی میکند و بخاطر حفظ آبروی او همدستانش را میکشد و وارد قطاری میشود که در ساعت سه و ده دقیقه به سمت زندان یــوما حرکت خواهد کرد.
اما در اینجا هم توضیح میدهد که از خودگذشتگی زیادی نمیکند و پیش از این دو بار از زندان یوما فرار کرده و مطمئن است که میتواند برای بار سوم هم این کار را تکرار کند.
نقطه اوج فیلمنامه پرداخت شخصیت بن وید است.
شخصیت پردازی او با شرح قساوتش شروع میشود , با زیرکی اش ادامه پیدا میکند و در نهایت این راهزن قاتل را با از خودگذشتگی پایانی اش تبرئه میکند.
بن وید طی فیلم به دو عمل دست میزند که با عقل سلیم مطابقت ندارد , ماندن در کافه که منتهی به دستگیریش میشود و کشتن افرا د خودش و سوا ر شدن به قطار.
اما مسیر روایت و شخصیت پردازی به گونه ای است که این حوادث لطمه ای به ماجرا نمیزند و باورپذیر است.
ضمن اینکه بهترین و درخشانترین دیالوگ های فیلم هم از زبان او گفته میشود.
اینکه این نقش در نهایت به جای تام کروز به راســـل کــرو واگذار شده , در نهایت به نفع فیلم تمام شده است.
چرا که راســل کـــرو به خوبی بار فیلم را به دوش کشیده و نه تنها در هیچ کجا به کریستین بیل اجازه نداده که به چشم بیاید , بلکه بازی تودار و بی احساسش ( یکی دیگر از خصیصه های وسترن کلاسیک ) یکی از سمپاتیک ترین بدمن های فیلم های وسترن را خلق کرده است.

دو شخصیت فرعی فیلم بارون مک الروی و چارلی پرنس هم نقش های بسیار مهمی در پیشبرد و باور پذیری داستان دارند که علاوه بر شخصیت پردازی خوبشان , بخاطر بازی های قابل توجه پیتر فوندا و بن فوستر موفق از آب در آمده اند.
جیمز منگولد در مجموع توانسته داستان و شخصیت های خوبش را در قالبی مناسب به روی پرده انتقال بدهد و ادای دین موفقی به وسترن محبوبش بکند.
آثار منگولد به ندرت اشتراک ژانری و محتوایی داشته اند , اما از لحاظ کیفیت در سطحی مشابه و همگی تحسین بر انگیز هستند.
او با آخرین ساخته اش از پس ژانر وسترن هم بر آمده و توانایی خود را اثبات کرده است.
" قطار سه و ده دقیقه به یوما " بدون تردید یکی از بهترین وسترن های 30 سال اخیر است و حتی شاید بتوان با رای دهندگان